Kibera, een smeltkroes van culturen.
“Pas op voor de vliegende toiletten”, zegt Paul en verbaasd kijken wij omhoog. Wanneer Paul naar de grond wijst, begrijpen we dat hij doelt op de plastic zakken waarmee de straten van Kibera bezaaid zijn. Paul legt uit dat de meeste inwoners van de sloppenwijk geen eigen toilet hebben. Ze maken gebruik van de vele openbare toiletten. Overdag kunnen de mensen hier vrij gebruik van maken, maar ’s avonds gaan ze op slot. Wanneer je ’s nachts nodig moet, doe je dat dus in een plastic zak en vervolgens slinger je die het raam uit. Vliegende toiletten dus.
Wij zijn al meerdere keren in Kibera geweest voor het bezoeken van de ChildsLife-projecten, maar toch blijft deze plek indruk op ons maken. Niet alleen door de grote armoede en de vele Aids-slachtoffers maar ook door de rare, soms grappige en zeer creatieve dingen die je hier ziet.
- Schoenenhandeltje in de sloppenwijk Kibera
Open plek
Paul vertelt ons dat Kibera ooit een open plek was in een zeer bosrijke omgeving in de buurt van een nog klein Nairobi. Letterlijk betekent Kibera in de Nubische taal ook open plek in het bos. De Nubiërs uit Soedan waren de eerste bewoners van deze plaats en hebben Kibera haar naam gegeven. Op zoek naar een plek om hun vee te laten grazen, kwamen zij terecht in Kibera. Inmiddels is Kibera een smeltkroes van culturen. Alle stammen - Kenia heeft er 53 - zijn vertegenwoordigd. Maar ook mensen uit de buurlanden Tanzania, Ethiopië, Somalië en Oeganda hebben zich gevestigd in Kibera.
Tijdelijk onderkomen
Op zoek naar werk, reisden zo’n dertig jaar geleden veel mensen van het platteland naar de hoofdstad van Kenia. Met het weinige geld dat ze hadden, konden ze zich geen huis in de stad veroorloven en dus gingen ze naar het goedkopere Kibera voor een ‘tijdelijk’ onderkomen. Dit tijdelijk onderkomen werd een permanente huisvesting omdat het beloofde werk uitbleef en dus de gehoopte welvaart ook.
- Veel vrouwen in Kibera verkopen groente of fruit.
Gek op plastic.
Inmiddels heeft Kibera een eigen economie en bijna alle inwoners drijven een handeltje. Vaak hebben ze ook nog hetzelfde handeltje en zie je straten met alleen maar bananenverkopers of straten met alleen maar schoenenverkopers. Ook kom je hele kleine houten hokjes tegen waar net een persoon in kan staan. Dit zijn kleine winkeltjes, in het Kiswahili duka genoemd, waar je zo’n beetje alles kunt kopen. Kenianen zijn ook gek op plastic. Alles wat je koopt wordt in een plastic zakje gedaan: Rijst, meel, maar ook melk en olie.
Veel vuilnisbelten
De normen op het gebied van hygiëne zijn in Kibera iets anders dan in Nederland. Een slager in Kibera hangt de geslachte koe in de etalage van zijn winkel. Vooral de ingewanden zoals longen, darmen en lever. In Kibera is geen elektriciteit, dus het vlees koel houden gaat niet. In de brandende zon hangt het dus te wachten op zijn kopers. Wat je ook veel ziet in Kibera zijn vuilnisbelten, vooral bij de bordjes die aangeven dat je daar niets mag dumpen. Honden, katten, kippen leven van het afval. Maar ook kinderen zie je spelen op de vuilnisbelt.
- De Stara School met op de achtergrond een vuilnisbelt
Afgedankte spulletjes
Veel kinderen in Kibera gaan niet naar school omdat ouders geen geld hebben voor uniformen en boeken. Om zichzelf te vermaken, gebruiken de kinderen allerlei afgedankte spulletjes als speelgoed. Doppen van frisdrankflesjes, kartonnen doosjes, een lekke fietsband en blikjes. Op creatieve wijze maken ze hier autootjes van, hoepels, tollen en vliegtuigjes. Een schaar hebben ze niet, dus gebruiken ze een scheermesje.
Kibera is inmiddels een stad in een stad geworden. De verschillende inwoners van sloppenwijk hebben een eigen samenleving gecreëerd waarin verschillende waarden en normen gelden. Mensen van verschillende culturen en godsdiensten leven hier samen met elkaar. Grote verschillen zijn er niet meer; iedereen is arm en probeert iets te maken van zijn leven. Hoe moeilijk dat soms ook is.
